Dossier Oekraïne

De situatie in Oekraïne laat niemand onberoerd en de ontwikkelingen volgen zich razendsnel op. Er zijn veel vragen, onzekerheden, steunbetuigingen en acties om te helpen. In dit dossier lees je wat het UAF doet, bij welke organisaties je terecht kunt als je wilt helpen en geven we antwoord op vragen over studeren of werken in Nederland. 

Let op: Er zijn nog veel onzekerheden en daardoor hebben we helaas nog niet op iedere vraag een antwoord. We passen deze informatie aan wanneer er iets wijzigt. Check deze website regelmatig voor actuele informatie. 

See here for more information in English for refugees and students coming from Ukraine.

Wat doet Stichting voor Vluchteling-Studenten UAF?

Inmiddels zijn bijna 7 miljoen mensen gevlucht voor de oorlog in Oekraïne (bron: UNHCR). Bijna 65.000 vluchtelingen uit Oekraïne zijn ingeschreven bij Nederlandse gemeenten (bron: CBS). Dat zijn niet alleen Oekraïners, maar ook Afghanen, Jemenieten en mensen uit Afrikaanse landen die in Oekraïne studeerden of werkten toen de oorlog begon.  

Door de oorlog komen ook mensen in de problemen uit Oekraïne, Rusland en Belarus die in Nederland (of een ander Westers land) studeren of werken en niet terug kunnen naar hun land van herkomst. Om hoeveel mensen het gaat wordt niet geregistreerd, maar vermoedelijk duizenden.  

Op 4 maart en 14 april hebben we samen met de onderwijskoepels voor universiteiten en hogescholen onze zorgen gedeeld met de minister van Onderwijs, Robbert Dijkgraaf, en aandacht gevraagd voor onderwijskansen voor vluchtelingen. Het is belangrijk dat de toegang tot hoger onderwijs voor studenten die gevlucht zijn uit Oekraïne, inclusief derdelanders, wordt gewaarborgd. Hier is de juiste voorlichting voor nodig maar bovenal moeten financiële barrières worden weggenomen. Kostenposten voor hoger onderwijs zijn bijvoorbeeld het collegegeld, boekenkosten, reiskosten en voorbereidende cursuskosten voor bijvoorbeeld een cursus Engels. De huidige leefgeldregeling is hier voor niet afdoende. 

Wij houden je via onze website op de hoogte van de gesprekken met het ministerie en hopen dat onderwijsinstellingen flexibel omgaan met de toelating van deze studenten.

In de media:

  • Spectaculaire verlaging collegegeld voor oekraïense vluchtstudenten – BNR Nieuwsradio 17-05-22

  • ‘Universiteiten vragen lager collegegeld voor studenten gevlucht uit Oekraïne’ –  Universiteiten van Nederland en NRC 17-05-22

  • ‘Kabinet, gun student uit Oekraïne laag collegegeld en studiefinanciering’ – Het Algemeen Dagblad, 19-04-22
  • Hoger onderwijs wil snel duidelijkheid voor studenten uit Oekraïne uToday, 19-04-22
  • Onderwijsorganisaties: geef student uit Oekraïne financiële hulp – BNR, 19-04-22
  • Hoger onderwijs vraagt financiële steun voor opvang vluchtelingen – Punt, 19-04-22
  • Financiële hulp voor gevluchte studenten uit Oekraïne nodig om verder te studeren – Nationale Onderwijs Gids (NOG), 20-04-22
  • Hoger onderwijs wil snel duidelijkheid voor studenten uit Oekraïne – Erasmus Magazine,  24-04-22

Veelgestelde vragen

Algemeen

Het UAF richt zich op onderwijs- en werkmogelijkheden voor vluchtelingen. Onze dienstverlening is aanvullend op voorliggende voorzieningen van de overheid. We ervaren veel betrokkenheid, saamhorigheid en actiebereidheid en dat waarderen we enorm. In deze fase kunnen we echter nog niet veel betekenen omdat de aandacht zich richt op noodhulp. 

Wij realiseren dat de situatie nijpend is en hebben een brief gestuurd aan de minister van Onderwijs. Daarin hebben we onze zorgen uitgesproken en aandacht gevraagd voor onderwijskansen voor vluchtelingen. We schatten in dat het aantal mensen met behoefte aan financiële ondersteuning erg groot wordt. Het UAF kan dit niet opvangen en daarom pleiten we ervoor dat het ministerie van OCW samen met hoger onderwijsinstellingen een voorziening treft.   

Mensen die op dit moment aankloppen bij het UAF, bijvoorbeeld met vragen over studie en werk, helpen we op weg met informatie en advies.

Daarnaast heeft het UAF besloten financiële ondersteuning aan te bieden aan gevluchte studenten uit Oekraïne, zodat zij deze zomer Engelse cursussen en examens kunnen volgen voor toelating tot een Engelstalige opleiding per september 2022. Voor de groep die aan meer toelatingseisen moet voldoen of nog een onvoldoende niveau van Engels heeft om te kunnen starten, wordt na de zomer bekeken wat de mogelijkheden zijn om in februari of september 2023 te kunnen starten. 

Ken je iemand die hier voor in aanmerking komt, klik dan hier voor de aanmeldvoorwaarden.

Het UAF heeft besloten financiële ondersteuning aan te bieden aan gevluchte studenten uit Oekraïne, zodat zij deze zomer Engelse cursussen en examens kunnen volgen voor toelating tot een Engelstalige opleiding per september 2022. Voor de groep die aan meer toelatingseisen moet voldoen of nog een onvoldoende niveau van Engels heeft om te kunnen starten, wordt na de zomer bekeken wat de mogelijkheden zijn om in februari of september 2023 te kunnen starten. 

Ken je iemand die hier voor in aanmerking komt, klik dan hier voor de aanmeldvoorwaarden.

Wij krijgen veel vragen binnen van zowel Oekraïense als niet-Oekraïense vluchtelingen uit Oekraïne (zogeheten derdelanders). Ze willen starten met een opleiding, maar voldoen nog niet aan de voorwaarde voor een toelatingsexamen Engels. Daarom heeft het UAF besloten deze barrière weg te nemen. In de aankomende tijd – tot september 2022 – ondersteunen we deze aankomende studenten, zodat zij een goede start kunnen maken met hun studie.

Het UAF is van mening dat iedere vluchteling het recht heeft op het volgen van hoger- en beroepsonderwijs. Wij blijven ons er voor inzetten om dit voor alle vluchtelingen mogelijk te maken door hen o.a. te ondersteunen in de studievoorbereiding.

De kosten die wij maken doordat we deze cursussen vergoeden, gaan niet ten koste van mogelijkheden voor vluchtelingen die zich bij het UAF voorbereiden op een opleiding. Vluchtelingen in Nederland met een verblijfsstatus hebben toegang tot hoger- en beroepsonderwijs onder dezelfde voorwaarden als Nederlanders en kunnen via het UAF in aanmerking komen voor vergoeding en begeleiding bij studievoorbereiding.

Om studie daadwerkelijk mogelijk te maken dienen voorzieningen getroffen te worden om het collegegeld en bijbehorende studiekosten  zoals vergoeding van studieboeken en reiskosten, te dekken. De huidige leefgeldregeling van ongeveer €250,- per maand is niet toereikend voor deze uitgaven.

Wij blijven het kabinet dan ook oproepen om onderwijsinstellingen  in deze kosten te voorzien, zodat gevluchte studenten in Nederland weer aan de slag kunnen. Vooralsnog kunnen aankomende studenten met de onderwijsinstelling waar zij zich hebben aangemeld in gesprek over wat de mogelijkheden voor bekostiging zijn.

Vluchtelingen uit Oekraïne kunnen tijdelijk bescherming krijgen in Nederland door de Richtlijn Tijdelijke Bescherming van de Europese Unie. De Tijdelijke regeling Oekraïne geeft recht op opvang, medische zorg en onderwijs voor minderjarige kinderen in Nederland. En het geeft de mogelijkheid om te werken. 

Op 21 april heeft de Tweede Kamer gedebatteerd over de opvang en de status van vluchtelingen die onder de Tijdelijke Beschermingsmaatregel vallen. In aanloop naar het debat hebben wij opgeroepen om deze groep een verblijfsstatus te geven zodat hun toegang tot onderwijs wordt gewaarborgd via studiefinanciering en wettelijk collegegeld. Dit is een vervolg op de brief die we op 4 maart hebben verstuurd.

Houdt voor actuele ontwikkelingen dit dossier in de gaten.

We hebben via de media vernomen dat 70.000 buitenlandse studenten in Oekraïne studeren. Wij zijn bezorgd over de veiligheid van deze mensen, of zij eerlijke kansen krijgen en aan de grens op een humane en respectvolle wijze worden behandeld (of juist gediscrimineerd).

Veilig de grens oversteken en terugkeren naar het land van herkomst, is de beste optie. Wie gevaar loopt, moet bescherming krijgen van de EU/Nederland. Of ze hier direct toegang krijgen tot onderwijs hangt van veel factoren af: het regeringsbeleid, toelatingsvoorwaarde IND (studie, of juist asiel) uitvoering, toelatingsbeleid van onderwijsinstellingen, beleid van Nuffic, overheidsvoorzieningen voor levensonderhoud etc.  

Onder welke voorwaarden ze straks mogen studeren of werken is daarom op dit moment nog niet met zekerheid te zeggen. Houdt voor actuele ontwikkelingen dit dossier in de gaten.

  • Goederen, kleding en acties voor Oekraïnse vluchtelingen in Nederland:
    We hebben ons
    aangesloten bij
    ‘Steun Oekraïense vluchtelingen’ en RefugeeHelp en verwijzen hiernaar door voor vragen over onderdak, het inzamelen van spullen, vrijwilligersactiviteiten, lokale initiatieven enzovoort. Mensen die via beide platformen bij het UAF aankloppen, bijvoorbeeld met vragen over studie en werk, helpen we op weg met informatie en advies. 
  • Goederen, kleding en acties voor vluchtelingen in buurlanden/Oekraïne:
    Er zijn heel veel organisaties die (nood)hulp verlenen in het buitenland. Wij wijzen je graag op de inzamelactie van de samenwerkende hulporganisaties Giro 555. 

Voor onderwijsinstellingen

Het UAF krijgt veel berichten over initiatieven die zijn of worden ontwikkeld en dit is hartverwarmend. Voor onze organisatie is het echter niet mogelijk om een coördinerende of bemiddelende rol te spelen voor alle nieuwe initiatieven die nu in korte tijd ontstaan. We vragen hier begrip voor.

Lokale initiatieven kunnen worden doorgegeven aan het platform ‘Steun Oekraïense vluchtelingen’ van VluchtelingenWerk Nederland. Daar staan vele initiatieven op vermeld.

Het UAF is hierbij betrokken en verwijst hiernaar door als er nog geen sprake is van een (begeleidings)traject samen met het UAF. 

Dit is inderdaad een schrijnende situatie. Het UAF heeft al van enkele onderwijsinstellingen van dit soort verontrustende geluiden gehoord. Soms gaat het om een paar honderd studenten aan één hogeschool of universiteit. Of het voor deze studenten wel of niet verstandig is om asiel aan te vragen in Nederland, is een vraag die het UAF niet kan beantwoorden. We zullen de  signalen aan de koepelorganisaties doorgeven: Universiteiten van Nederland en de Vereniging Hogescholen. Zij kunnen dit weer signaleren bij het ministerie van OCW. We verzoeken onderwijsinstellingen om hier ook een melding van te maken. 

Asielverzoeken worden behandeld door de IND. Gezien de aantallen studenten die in deze situatie verkeren verwachten we dat het kabinet zich hierover zal buigen en met een oplossing zal komen.  

Voor bedrijven en organisaties

We ervaren veel betrokkenheid, saamhorigheid en actiebereidheid en dat waarderen we enorm. Het UAF richt zich op onderwijs- en werkmogelijkheden voor vluchtelingen die  in Nederland verblijven. Onze dienstverlening is aanvullend op voorliggende voorzieningen van de overheid.  Op dit moment is nog onduidelijk welke voorzieningen de regering gaat treffen.  

Het betreft niet alleen Oekraïners, maar ook Afghanen, Jemenieten en mensen uit Afrikaanse landen die in Oekraïne studeerden of werkten toen de oorlog begon. Door de oorlog komen ook mensen in de problemen uit Oekraïne, Rusland en Belarus die in Nederland (of een ander Westers land) studeren of werken en niet terug kunnen naar hun land van herkomst. Zodra een beroep op het UAF wordt gedaan voor aanvullende ondersteuning, doen wij een beroep op onze donateurs, om dit mede mogelijk te maken. Ondertussen ondersteunt het UAF bijna vierduizend vluchtelingen uit andere conflictgebieden zoals Syrië, Pakistan, Turkije, Afghanistan, Jemen en Eritrea. 

Voor noodhulp adviseren we om bij te dragen aan de actie van de Samenwerkende hulporganisaties Giro 555. 

Wil je meer weten over het UAF?

 Lees verder over welke ondersteuning wij bieden, onze doelen, de successen van het afgelopen jaar en hoe jij kan bijdragen.

Steun ons werk

Belangenbehartiging vormt een belangrijk onderdeel van het werk van het UAF.
Steun ons met een eenmalige gift, juist nu.