Als kind liep de Afghaanse Roozeeta met de stethoscoop van haar moeder door het ziekenhuis. Toen wist ze al dat ze later arts zou worden. In het jaar dat zij haar diploma voor basisarts behaalde, vluchtte ze voor de Taliban naar Nederland. Voordat Roozeeta haar witte jas weer kan aantrekken, moet ze eerst de Beroepsinhoudelijke Toets doen. Ze is er klaar voor, maar moet nog zeker twee jaar wachten.
Roozeeta woont sinds drie jaar in Nunspeet met haar man Poal, hun dochter en haar moeder. Ze is arts, opgeleid en ervaren, maar kan zonder BI-toets geen BIG-registratie aanvragen en het werk doen waar ze in Afghanistan voor leefde. ‘Ik hoop dat ik ergens eind 2027 de toets kan doen, maar het is afwachten. Dat maakt het zwaar. Je kunt je nergens op richten.
51 plekken, 1000 aanmeldingen
Geïnspireerd door haar moeder die 38 jaar als verpleegkundige werkte, durfde Roozeeta groots te dromen. Ze zag een toekomst als chirurg voor zich, maar wist dat zij een lange weg te gaan had. Omdat zij eerst veel praktische ervaring wilde opdoen, schreef ze zich in voor de opleiding tot arts-assistent. ‘Er waren 51 plekken beschikbaar, en duizend aanmeldingen. We moesten allemaal examen doen. Ik had op een na de hoogste score.’ Als enige vrouw begon ze aan de opleiding die zij in twee jaar afrondde, waarna ze direct aan het werk ging in een NAVO-ziekenhuis in het noorden van het land.
Daar draaide zij haar diensten in de ochtend, om in de middag te studeren voor basisarts. ‘Ik heb nooit iets anders gewild dan arts worden, speciaal voor Afghaanse vrouwen die eigenlijk alleen naar mannelijke artsen kunnen. Velen voelen zich onveilig, waardoor ze thuisblijven. Dat wilde ik veranderen.’
Ik ben altijd iemand geweest die studeert, werkt, vol ambitie. Nu sta ik stil en weet ik niet waar ik aan toe ben. De onzekerheid is het ergst.
Machtsovername Taliban
Maar dan neemt de Taliban de macht over en wordt het gevaarlijk voor iedereen die met de internationale troepenmacht heeft gewerkt. Roozeeta vlucht in september 2021 naar Nederland en komt via verschillende AZC’s in Horst terecht. Hier ontmoet ze de Roemeense Poal, met wie ze trouwt en dochter Yasmin krijgt. Ondertussen verloor ze haar doel nooit uit het oog: aan de slag als arts, hoe moeilijk het ook wordt.
Roozeeta start direct met taallessen en pakt na haar zwangerschap in 2023 door. Binnen een jaar haalt ze taalniveau B1, B2 en C1. Ze wil aan het werk, maar er is een grote barrière: de wachttijd voor de verplichte Beroepsinhoudelijke Toets, waaruit moet blijken of iemand over de kennis en kunde beschikt om hier zorg te verlenen. Vanwege de beperkte capaciteit is de wachttijd opgelopen tot zo’n twee jaar. Roozeeta: ‘Ik ben altijd iemand geweest die studeert, werkt, vol ambitie. Nu sta ik stil en omdat er nog geen datum is voor de toets, weet ik niet waar ik aan toe ben. De onzekerheid is het ergst.’
Huisarts
Toch blijft Roozeeta niet bij de pakken neerzitten. Via een kennis komt ze in contact met een huisarts die bijna met pensioen gaat. Ze krijgt medische boeken en een uitnodiging om mee te lopen. Die kans grijpt ze met beide handen aan. ‘Ik leer er elke dag, maar ik wil niet alleen meekijken. Ik wil iets dóen. Je vaardigheden zakken weg als je ze niet gebruikt.’ Daarom zoekt ze nu actief een stageplek in de eerstelijnszorg. Bijvoorbeeld bij een verloskundige of huisartsenpraktijk, alles waar ze kan bijdragen en leren.
Inmiddels heeft Roozeeta haar droom om chirurg te worden ingeruild voor de ambitie om als huisarts aan de slag te gaan. ‘Dat past bij mijn leven hier. Een goede baan én tijd voor mijn gezin. Ik heb mijn hele leven lang gehoord dat het niet makkelijk is om arts te worden. Maar als iemand zegt dat het moeilijk is of niet kan, dan hoor ik het niet. Ik geloof in mijzelf, dat ik het kan. Ik geef niet op.’
Steun onze oproep
Gevluchte artsen als Roozeta zitten in de wachtkamer. Omdat ze twee jaar moeten wachten op een verplichte toets. Ondertussen zijn handen aan het bed hard nodig. Dat moet anders!
