De Oekraïense Karyna Zolotukhina (18) is geslaagd voor haar havo-examen. Maar reden tot een feestje is er niet. Terwijl haar klasgenoten plannen maken voor hun toekomst, zit zij in onzekerheid. ‘Ik weet wat ik wil, maar mijn weg wordt geblokkeerd door regels. Regels die ervoor zorgen dat studeren voor mij onbetaalbaar is.’
Karyna werd geboren in Makiivka, een stad vlak bij Donetsk in het oosten van Oekraïne. Sinds 2014, het jaar waarin Rusland haar regio binnenvalt, is oorlog een constante factor in haar leven. Ze moet met haar moeder en jongere broertje vluchten naar het Oekraïense binnenland.
‘Verhuizen, opnieuw beginnen, je aanpassen. Dat heb ik niet één keer gedaan, maar steeds opnieuw,’ vertelt ze.
In 2022 slaat de oorlog opnieuw toe. Karyna zit op school als de bombardementen beginnen. Haar moeder besluit dat het gezin weer moet vertrekken, ditmaal ver weg van de oorlog.
Opnieuw alles achterlaten
Die verre bestemming wordt Nederland. ‘Een nieuw land, met een nieuwe taal en een nieuw schoolsysteem,’ zegt Karyna. ‘Maar ook: nieuwe dromen.’
Ze komt met haar moeder, broertje en hun honden terecht in een opvanglocatie voor Oekraïense vluchtelingen in Drenthe. Karyna heeft een kleine eigen kamer; haar moeder en broertje delen er een. Alles voelt tijdelijk en onzeker, terwijl de oorlog voortduurt. Toch weigert Karyna stil te staan.
We weten niet of en wanneer we kunnen teruggaan. Dat maakt toekomstplannen ingewikkeld. Maar op een gegeven moment besloot ik: ik wil mijn opleiding hier volgen.
Ze leert Nederlands, past zich aan en studeert hard. ‘Het onderwijssysteem is hier heel anders dan in Oekraïne. Dat was echt niet altijd makkelijk.’
Dankzij haar doorzettingsvermogen heeft Karyna nu haar havo-diploma op zak. Ze wil graag doorstuderen in de richting van bedrijfskunde of management. Aan motivatie en inzet ontbreekt het niet. Toch loopt ze vast op een harde realiteit.
Een onbereikbaar bedrag
Voor veel Oekraïense jongeren in Nederland is studeren onbetaalbaar. Zij betalen namelijk niet het wettelijke tarief, maar het veel hogere instellingsgeld. Dat hangt samen met de aard van hun verblijfsstatus. Het gaat om bedragen van acht- tot vijftienduizend euro per jaar. In plaats van de 2.601 euro die andere studenten betalen.
‘Voor een enkeling is dat misschien te betalen,’ zegt ze. ‘Maar voor mij niet.’ Haar moeder werkt als woonbegeleider en draagt alleen de zorg voor het gezin. ‘Zij moet ook voor mijn broertje zorgen. Ik wil niet dat alles wat we hebben naar mij gaat.’
Een stem voor velen
Om aandacht te vragen voor haar situatie – en die van vele andere Oekraïense jongeren – sprak Karyna onlangs in de Tweede Kamer. In haar speech riep ze Kamerleden op verder te kijken dan regels alleen: ‘Ik vroeg naar ons potentieel te kijken. Naar de mensen achter de regels.’
Het amendement dat die dag werd besproken en een oplossing voor het komende studiejaar had moeten bieden, werd verworpen. Toch overheerst bij Karyna geen bitterheid. ‘We waren met veel Oekraïense jongeren aanwezig. De politiek heeft ons gezien. Dat voelt belangrijk. Het was niet voor niets.’
Blijven hopen
Wat de komende maanden zullen brengen, is onzeker. Misschien moet Karyna een tussenjaar nemen om te werken en te sparen, al zou ze liever direct doorstuderen. ‘Ik wil niet stilstaan.’
Ze erkent dat de situatie veel stress heeft opgeleverd, met eindexamens, studiekeuzes en onzekerheid. Toch blijft ze hoopvol. Ze heeft meerdere hogescholen benaderd, in de hoop op een betaalbare plek. ‘Niet mijn motivatie, maar regels staan mijn toekomst in de weg,’ zegt ze. ‘Maar ik ben optimistisch. Ik hoop dat het lukt.’
Waarom kunnen veel Oekraïense jongeren niet studeren?
Gevluchte Oekraïense jongeren hebben met andere regels te maken dan Nederlandse studenten. Zij hebben geen recht op studiefinanciering en betalen niet het wettelijk collegegeld van circa 2.600 euro, maar het veel hogere instellingscollegegeld. Dat bedrag ligt, afhankelijk van de opleiding, tussen de 8.000 en 15.000 euro per jaar.
Dit komt doordat Oekraïense vluchtelingen onder de EU‑Richtlijn Tijdelijke Bescherming vallen. Zij worden anders behandeld dan andere vluchtelingen.
Op basis van recente cijfers gaat het om duizenden jongeren die willen doorleren, maar voor wie de studiekosten een te grote drempel vormen.
Laat gevlucht talent bloeien
Laat gevlucht talent bloeien
Geef gevluchte studenten, professionals en wetenschappers de kans zich te ontwikkelen. Met jouw donatie maak jij voor hen een wereld van verschil.
