Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen staat bekend als een open, toegankelijk en maatschappelijk betrokken persoon, met het hart op de tong. Sinds 2013 zet hij die eigenschappen ook in voor vluchtelingstudenten, als ambassadeur voor het UAF. ‘Vluchtelingstudenten moeten enorme drempels nemen. Ik geef ze graag een extra zetje.’

‘Voor vluchtelingstudenten ligt de drempel nóg hoger’

Hoe lang bent u al bekend met het UAF?
‘Voordat ik ombudsman werd, werkte ik lange tijd in de gerechtelijke arena. In die tijd leerde ik Sander Terphuis kennen, een jurist die lang geleden naar Nederland was gevlucht uit Iran. Ik was bijzonder onder de indruk van zijn verhaal. Dat sommige mensen huis, haard en werk moeten verlaten en helemaal opnieuw moeten beginnen, met een nieuwe taal, een nieuwe omgeving en nieuwe regels. Daar sta je niet dagelijks bij stil. Via Sander leerde ik het UAF kennen. Ik ben me wat meer gaan verdiepen in de stichting en raakte gaandeweg steeds meer betrokken.’

Wat spreekt u zo aan in vluchtelingstudenten?
‘Ik ben een fan van mensen met ruggengraat. Vluchtelingstudenten hebben niet alleen ruggengraat, maar ook nog eens enorm veel doorzettingsvermogen. Ze weten keer op keer tegenslagen te overwinnen en voor zichzelf op te komen. Ik vind dat ze, als ze eenmaal hier zijn aangekomen, een goede start moeten hebben. Ze moeten weten wat ze kunnen doen, waar ze moeten beginnen. En ze hebben iemand nodig die ze op weg helpt. De mensen bij het UAF spelen daar een belangrijke rol in. Toen ze me vroegen ambassadeur te worden hoefde ik niet lang na te denken. Vluchtelingstudenten moeten enorme drempels nemen. Ik geef ze graag een extra zetje.’

Hoe vult u uw rol als ambassadeur in?
‘Sinds ik als ombudsman aan de slag wil ik zoveel mogelijk  kunnen betekenen. Voor burgers die in de knel komen met de overheid. Vluchtelingen horen daarbij. De studenten kunnen bijvoorbeeld een probleem krijgen met DUO of met de IND. Ze kunnen dan contact opnemen met ons bureau zodat wij ze verder kunnen helpen het probleem op te lossen. En als vluchtelingstudenten bij ons aankloppen voor een stage of werkervaringsplaats, dan kunnen we kijken of ze binnen mijn bureau ervaring kunnen opdoen of we koppelen ze aan iemand die ze weer verder kan helpen.'

Waarom is het zo lastig voor vluchtelingstudenten om een baan te vinden?
‘Het is voor alle studenten lastig om een goede werkplek te vinden, ook voor Nederlandse. Voor vluchtelingstudenten ligt de drempel alleen nóg hoger. Tja, waar heeft dat mee te maken? Als jurist zeg ik: de taalgevoeligheid. Het is in de juridische wereld uiterst belangrijk om de taal tot in perfectie te beheersen. Dat is veel gevraagd voor iemand die uit een ander land komt. Maar dat is niet het hele verhaal, natuurlijk.'

'Deze mensen hebben veel meer aan hun hoofd: papieren zijn soms nog niet op orde, het gezin moet nog overkomen, het ontbreekt ze aan de tijd en het zelfvertrouwen om er vol voor te gaan. Ze weten vaak niet goed hoe ze zichzelf en hun cv moeten presenteren. Onterecht, overigens. Ze hebben weliswaar minder nevenfuncties en een minder sterk netwerk, maar door hun achtergrond hebben ze kwaliteiten die je niet moet onderschatten. Als ambassadeur draag ik dat ook actief uit naar organisaties: kijk daar doorheen.’

Doet het bedrijfsleven in uw ogen voldoende om vluchtelingstudenten te helpen?
‘Daar ben ik positief over. Ik zie dat er steeds meer bedrijven zijn die oog hebben voor deze doelgroep en er actief aan werken om ze te helpen. Dat doen ze niet uit medelijden. Dat is pragmatisch: deze mensen zijn hoogopgeleid en hebben echt iets toe te voegen. Ze voegen veel waarde toe. Ze moeten alleen een ingang vinden, en dat is nog steeds lastig. Maar er zit zeker een stijgende lijn in.’

En de overheid?
‘Dat kan op punten nog wel beter. Ik zou graag nog wat actiever richting overheden pleiten voor deze doelgroep. Als vluchtelingstudenten tegen problemen aanlopen met de overheid, moedig ik ze aan dat bij ons te melden. We zijn er natuurlijk sowieso om te helpen, maar als ambassadeur kan ik er nét dat schepje bovenop doen.'

Tekst: Miriam Bruinooge

'Vluchtelingen voegen veel waarde toe. Ze moeten alleen een ingang vinden'


Reinier van Zutphen werkte als rechter in Almelo, Amsterdam, Alkmaar en op Curaçao. Verder was hij docent en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak, de vakbond voor rechters en officieren van justitie. Ook was hij vicepresident van de rechtbank Utrecht. Daarnaast doceert hij multiculturaliteit bij SSR, het Studiecentrum Rechtspleging.