Maart 2016 - Sinds februari 2015 werkt Rezvan Moghaddam aan haar PhD aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, waar ze zich met hart en ziel vastbijt in de rol van nieuwe media in de Iraanse vrouwenbeweging. Na een verschrikkelijke periode in Iran heeft ze dankzij het Scholars at Risk-netwerk in Duitsland en het afgelopen jaar in Nederland kunnen werken.

‘De pen waarmee ik schrijf, is het belangrijkste wapen in mijn strijd’


Foto: Pejman Akbarzadeh / Persian Dutch Network

In een kleine cel
In Iran had Rezvan het als vrouwenrechtenactiviste en schrijfster zwaar. Haar pleidooi voor gelijke rechten voor vrouwen werd door de overheid niet positief ontvangen en dat is nog mild uitgedrukt. Rezvan heeft meerdere keren vastgezeten, tijdens de langste periode heeft ze zelfs twee jaar door moeten brengen in een Iraanse gevangenis. Ze omschrijft de psychische belasting als heel zwaar en heeft dit als een mentale marteling ervaren: ‘Ik zat maanden achter elkaar in een kleine cel zonder daglicht of frisse lucht en had geen persoonlijk contact. Mijn familie, mijn man en zelfs mijn kinderen mochten niet op bezoek komen.’

Haar kinderen waren destijds pas tweeënhalf jaar en 4 maanden oud. Enige tijd na haar vrijlating werd Rezvans man geëxecuteerd. In 2008, toen ze onderweg was naar de begraafplaats om het graf van haar man te bezoeken, werd ze tegengehouden en opgepakt. Op het politiebureau werd ze ondervraagd en na een dag weer vrijgelaten. Rezvan: ‘Dit soort intimidatie gebeurde aan de lopende band.’

Scholars at Risk en een nieuw leven
Na de tip van een vriendin schreef Rezvan een brief naar het Scholars at Risk-netwerk. Ze voelde zich heel prettig bij het contact en toen ze eenmaal binnen het netwerk werd opgenomen, kwam er ook een gevoel van veiligheid. Rezvan is dankbaar dat zij zich door de hulp van Scholars at Risk weer volop op haar onderzoek kon storten. Die concentratie op haar werk is ook wat Rezvan heeft geholpen om door te gaan en positief te blijven, ondanks alle tegenslagen.

Ook het doorgaan met haar strijd voor vrouwenrechten heeft Rezvan gemotiveerd. Ze vindt het uitermate belangrijk om bewustzijn voor dit onderwerp te creëren. ‘Ik zie de pen waarmee ik schrijf als het belangrijkste wapen in deze strijd. Als ik onderweg ben zonder computer heb ik altijd een pen op zak. In de tram krijg ik vaak goede ideeën voor mijn onderzoek en artikelen en die schrijf ik dan meteen op’, vertelt de bevlogen onderzoekster.

Gelijke rechten voor vrouwen
In Nederland voelt Rezvan zich thuis. Ze omschrijft de mensen als vriendelijk en is heel blij met de fijne omgang onder collega’s aan de VU. ‘Daarnaast is het goed dat vrouwen hier gelijke rechten als mannen genieten. Zo zou het overal moeten zijn. Kerk en staat zijn hier gescheiden. Vrouwen hebben hier niet te lijden onder de strenge islamitische regels, zoals dat in Iran het geval is.’

Recentelijk heeft Rezvan in haar artikelen aandacht gegeven aan zuuraanvallen. Deze geweldsmisdrijven worden in Iran vaak door mannen gepleegd tegen vrouwen. Momenteel vangt Rezvan een Iraanse dame op die dit aan den lijve heeft ondervonden. ‘Na het overlijden van haar man vroeg haar zwager deze vrouw ten huwelijk, maar dat wees ze af. Als reactie daarop pleegde hij een zuuraanval op haar en haar dochter, waardoor haar dochter overleed. Helaas is dit geval geen zeldzaamheid in Iran.’

'Houd hoop'
Daarnaast pleegt zelfs de overheid zuuraanvallen op straat, gericht tegen vrouwen die zich niet aan de islamitische regels houden (door bijvoorbeeld geen hoofddoek te dragen). Dit gebeurt al sinds 1979. Rezvan ziet het als haar plicht om deze vrouwen te helpen en hierover te schrijven om het bewustzijn over deze problematiek te vergroten. Door het Scholars at Risk-netwerk krijgt ze deze kans. Tegen andere bedreigde wetenschappers in vergelijkbare situaties zou ze willen zeggen: ‘Houd hoop, dat is het allerbelangrijkste, focus je op de verbeterpunten en ga door met het creëren van bewustzijn.’