Sander Terphuis

April 2015 - Jurist en prominent PvdA-lid Sander Terphuis (42) raakte in de bibliotheek van Teheran gegrepen door Westerse filosofen die spraken over vrijheid. Nu komt zijn eigen boek uit: De worstelaar. Het is een bijzonder levensverhaal van een Iraanse vluchteling die knokt voor vrijheid en mensenrechten.

‘Het UAF voelde mijn passie’


Foto: Martijn Beekman

'Alsof je ontzettende dorst hebt, maar niet bij het water kunt. Ik kon mijn lippen aan het glas zetten, maar ik kreeg niks binnen.' Zo voelde het voor Sander Terphuis als zevenjarige om niet te kunnen lezen. Dat hij maar zes procent met zijn rechteroog en één procent met zijn linkeroog zag, was nog niemand opgevallen.

‘Gulzig drinken’
'Hij luistert niet,' was aanvankelijk het oordeel van de juf, en toen straffen niet hielp, kreeg hij al snel het predicaat 'dom'. Er gingen maanden overheen voordat zijn omgeving eindelijk had uitgedokterd wat hem mankeerde en hij leerde lezen: 'Toen ik braille leerde, kon ik eindelijk gulzig drinken.'

Genegeerd en uitgelachen
Terphuis belandde op een blinden- en slechtziendenschool. 'Speciaal onderwijs' was een gruwel: Terphuis werd om zijn handicap genegeerd en uitgelachen. 'Een handicap vinden veel Iraniërs zielig, raar en ongewenst. Mensen wisten niet hoe ze ermee om moesten gaan.' Hij leerde het te accepteren: 'Het heeft mij weerbaar gemaakt, rebels.'

Die rebelsheid zal Terphuis, toen nog Ahmad Qeleich Khany geheten, als puber regelmatig in moeilijkheden brengen. Hij was kritisch over het strenge regime van ayatollah Khomeini. Hierdoor had hij aanvaringen met zijn vader, zijn docenten en de religieuze politie. Zelfs vrienden begonnen hem te vermijden om zijn soms harde woorden.

Architect van mijn eigen leven
Op zijn veertiende werd hij zich bewust van het belang van boeken. De woorden van de Duitse filosoof Immanuel Kant raakten hem. 'Kant heeft het over individuele vrijheid. Dat is precies waar ik naar op zoek was: ik wilde architect zijn van mijn eigen leven.' Deze uitspraken deden hem ook nadenken over de situatie in zijn eigen land: 'Onder de ayatollahs was en is nog steeds geen vrijheid. Je mag niet eens een eigen wil hebben. Ik wilde mijn dromen najagen en leven in vrijheid.'

Als hij achttien jaar is, het is dan 1990, besluit Terphuis Iran te ontvluchten. Een internationaal worstelkampioenschap voor gehandicapten in Assen waar hij Iran mag vertegenwoordigen, lijkt de ideale gelegenheid. Zijn plan lukt: in het Olympisch dorp stapt hij in een bus die hem naar dichtstbijzijnde station brengt. Daar brengt de trein hem naar Amsterdam waar zijn nieuwe leven begint.

'Het UAF betekende voor mij een nieuw begin'
In 1994 komt hij in contact met het UAF als hij de mogelijkheden voor een studie rechten en filosofie onderzoekt. Hij werd er op een 'geweldige manier' geholpen: 'Het UAF betekende voor mij een nieuw begin. Ik werd er heel warm opgevangen door mensen die mijn passie voelden. Ze hebben mij wegwijs gemaakt in het onderwijs in Nederland.'

De Perzische vluchteling wordt in rap tempo oer-Hollands: hij verandert zijn Iraanse naam in Sander Terphuis, hij trouwt een Friezin, werkt als jurist bij de overheid en wordt politiek actief bij de PvdA. Hij blijft een rebel. Zo krijgt hij in 2013 landelijke bekendheid door zijn succesvolle actie tegen de strafbaarstelling van illegalen en pleit hij in kranten en op websites voor het behoud van de Nederlandse tolerantie en de solidariteit met de zwakkeren. Toch is het anders in Nederland, zegt Terphuis: ‘Ik kan hier een opiniestuk schrijven zonder de angst te worden opgepakt.'

Een verhaal van gedrevenheid
En nu is er dan ook zijn eigen boek. Eindelijk zijn eigen levensverhaal in zijn geheel, in zijn eigen woorden, op papier. 'De worstelaar is een verhaal van gedrevenheid, optimisme en veerkracht, van je thuis voelen en bovenal van het leven in vrijheid.'

Terphuis schrijft over zijn leven nu, maar ook dat van toen. Het Iran van nu stemt hem droevig: 'De ayatollahs hebben Perzië ontdaan van haar schoonheid. Het is ongelofelijk hoe het er nu voor staat. Veel jongeren gebruiken drugs en er is sprake van prostitutie. De overheid bekommert zich nauwelijks om de bevolking. Zij komt alleen in actie als hun positie in gevaar is.'

Vrijheid als boodschap
Hij hoopt dat zijn boek anderen zal inspireren bij het verwezenlijken van hun dromen. 'Ik wil dat het optimisme uitstraalt, met mijn drive voor vrijheid als boodschap. Juist in tijden van crisis is het de moeite waard om door te zetten. Als het hard waait, moet je juist harder gaan trappen. We hebben niks aan gezeur en geklaag.'

Tekst: Marianne Lamers


Helpt u mee?

Sander studeerde in Nederland met hulp van het UAF. Vele vluchtelingstudenten willen óók aan de slag. Help deze talentvolle mensen. Klik hier en steun een vluchtelingstudent. 

De worstelaar

'Sander Terphuis is het bewijs dat liefde alles overbrugt. Een Iraanse, bijna blinde worstelaar die Nederlander wordt - het zou een prachtig sprookje zijn, maar is dus echt gebeurd.' - Toine Heijmans, de Volkskrant

'Weinig vluchtelingen zijn in Nederland zo geestdriftig geïntegreerd als Sander Terphuis. Een bijzonder levensverhaal van een Iraanse vluchteling met een Nederlandse naam.' - Thijs Broer, NRC Handelsblad

Bestel 'De worstelaar' van Sander Terphuis op YouBeDo.com en doneer 10% van het aankoopbedrag aan het UAF! Dit kost u niets extra. >> Ga naar YouBeDo.com

Terphuis: 'Bleichrodt was mijn inspirator'

Sander Terphuis is dankbaar voor zijn vriendschap met de in 2012 overleden UAF-directeur Kees Bleichrodt. ‘Ik kon altijd bij hem terecht. Dat geluk moet je net hebben’, aldus Terphuis, ‘dat je mensen tegenkomt die je een impuls geven, je passie voeden. Kees bracht hoop, optimisme en vertrouwen. Hij was een gedreven mensenrechtenactivist met een missie.'