Foto: Venus Veldhoen
September 2011-
Uit Kaboel naar het Gooi, met veel tussenstations. De Afghaanse Ilaha Muhseni (19) heeft als kind bijna heel Nederland gezien. Met overtuiging studeert ze nu rechten aan de Vrije Universiteit. En met wat voor overtuiging.
‘Mijn toekomst is in Nederland,’ vertelde Ilaha aan de rechtbank bij de behandeling van haar asielproces. ‘Ik zei dat ik me vanaf het begin Nederlands voelde, en dat ik vertrouwen had in het Nederlandse rechtssysteem. Dat we geen nummers waren maar individuen met gezicht en naam, en dat we zo ook behandeld wilden worden.’
Dat was in januari 2010. Een paar maanden later ontvingen zij, haar moeder, zus en broer de verblijfsvergunning waarop ze elf jaar hadden gewacht. Hetzelfde jaar slaagde Ilaha voor haar wvo-examen en begon met haar rechtenstudie.
Dat ze rechten ging studeren lag voor de hand. ‘Kennis van het rechtssysteem van het land waar je woont hoort bij je algemene bagage, net als kennis van de geschiedenis’, zegt ze, stellig. Haar toekomst ziet ze in het internationale bedrijfsleven, maar opkomen voor de rechten van vluchtelingen houdt haar ook bezig. ‘Er moet nodig iets veranderd worden aan de eindeloze asielprocedures, aan het groepsgewijs behandelen van individuele asielzoekers.’
Ze spreekt uit ervaring. Toen Ilaha zeven jaar oud was, vluchtte het gezin Muhseni voor de Taliban uit de puinhopen van Kaboel. Het gezin zwierf jaren van het ene asielzoekerscentrum naar het andere, kriskras door het land. ‘We hebben in die acht jaar wel alle hoeken van Nederland gezien.’
Soms woonden ze met z’n allen in één kamer, een andere keer troffen ze het ruimer. Een onrustig leven. ‘Als je weet dat je over een half jaar weer moet verhuizen, bouw je geen vriendschappen op. Het maakt ook niet zoveel uit wat je aan mensen vertelt, je bent toch snel weer weg.’ Een keer kwamen ze letterlijk in de kou te staan bij het asielzoekerscentrum dat hun nieuwe thuis had moeten worden. Er was geen plaats. Ze werden doorgestuurd naar Crailo in het Gooi. Daar konden ze wel blijven.
De drie kinderen gingen naar het Willem de Zwijger College in Bussum. Een witte school. ‘De directeur reageerde nogal verbaasd, toen hij hoorde dat we met een zachte g spraken. Ook wilde hij weten of we het geen probleem vonden dat het een christelijke school was. Waarom zou het een probleem zijn, vroegen we.’
‘Mijn ouders zijn heel ruimdenkende mensen. Zij zijn beiden hoog opgeleid. Mijn moeder studeerde geschiedenis en mijn vader wiskunde. Het was voor mijn ouders vanzelfsprekend dat ook wij zouden studeren. Zelf ondernemen ze ook veel.’ Het was voor het hele gezin belangrijk dat er eindelijk stabiliteit in hun leven kwam.
De drie kinderen zaten op het vwo en de ouders integreerden goed in de lokale gemeenschap, onder andere door vrijwilligerswerk. Toen een volgende verhuizing naar de Achterhoek dreigde, zamelde het Willem de Zwijger College geld in, zodat de Muhsenis een huis in Bussum konden huren. De schoolloopbaan van de kinderen was daarmee verzekerd: alle drie behaalden het vwo-diploma. Ilahas ouders en zus Hamasa die ook rechten studeert, wonen nog steeds in Bussum; Ilaha en haar broer Ezzat, psychologiestudent, wonen zelfstandig in Amsterdam.
Haar ervaringen hebben Ilaha heel vroeg volwassen gemaakt. ‘Al op de middelbare school moest ik alles zelf regelen. Maar ik mis ook een zekere zorgeloosheid die andere jongeren hebben. In vergelijking met hen lijk ik wel dertig.’
Ze is het UAF dankbaar voor de steun bij haar studie. ‘Fantastisch. Het UAF neemt me heel veel werk uit handen. Ik ben toch al 24 uur per dag bezig met mijn studie, bijbaan, familie en zo nog meer. ’s Avonds lig ik vaak in bed me erover te verbazen dat ik het allemaal haal.’ Steun heeft ze ook aan haar vrienden. Veel vrienden, Nederlands én Afghaans, met wie ze zowel het Suikerfeest als Sinterklaas viert.