Anita Ntakarutimana en Els Verplanke over taal- en cultuurverschillen

Anita Ntakarutimana

foto: Venus Veldhoen

Toen econome Anita Ntakarutimana acht jaar geleden uit Burundi naar Nederland vluchtte, kon ze niet snel genoeg het Nederlands en de Nederlanders leren kennen. Toch blijven sommige Nederlandse gebruiken en reacties haar verwonderen. Taaltrainer Els Verplanke geeft advies.

Mee-eten

Neem bijvoorbeeld de relatie tot je werkgever. Anita verbaast zich dagelijks over de informele manier waarop haar collega’s zich tot het afdelingshoofd richten. Alsof de baas geen autoriteit heeft. Een ander voorbeeld is de precisie waarmee Nederlanders hun agenda beheren. Alles moet van te voren vastgelegd worden, zo ook of je blijft mee-eten als je bij iemand op bezoek bent. ‘Als mensen bij me langs komen, kook ik automatisch voor iedereen. Vaak blijken ze al vooraf te hebben gegeten. Daar sta ik dan met mijn volle pannen.’

Verwachtingen

Els Verplanke is ervaren taaltrainer. Tien jaar geleden richtte ze haar eigen taal- en adviesbureau Lest Best op. In de loop der jaren heeft ze vele UAF-cliënten over de vloer gehad. Haar ervaring:

‘Veel buitenlanders krijgen in eerste instantie veel complimentjes over hun Nederlands, maar als ze dan collega worden of dezelfde studie doen is dat Nederlands opeens niet goed genoeg meer. Het ergste wat je als buitenlander kunt doen is een Nederlander corrigeren als hij iets fout zegt of fout heeft geschreven. Wat ook vaak lastig is, is te bepalen wat er van je verwacht wordt. Als je je een beetje terughoudend opstelt en niet teveel durft te zeggen, krijg je als kritiek dat je nooit iets zegt bij een werkoverleg. Als je juist veel zegt, krijg je kritiek op je taal.’

Privé-zaken

Soms leiden verschillende verwachtingen tot ongemakkelijke situaties. Anita: ‘Echt moeilijk heb ik het met collega’s die op maandagochtend naar mijn weekend vragen. “Hoe heb je het gehad?” Die vraag begrijp ik niet. Stellen ze de vraag omdat ze aardig willen zijn? Mij komt het eerder brutaal over. Ik probeer dan iets algemeens te zeggen, maar ze vragen steeds door. Als je voor hun doen niet genoeg vertelt, gaan mensen je anders aankijken. Ze nemen afstand van je en zijn duidelijk niet blij.’

Eerlijkheid

Hoe zou Anita volgens Els het beste het ongemak met te intieme vragen kunnen voorkomen? ‘Gaat de vraag echt te ver voor je, dan kun je het beste met een grapje reageren. Iets als: ’Zal ik je het komende weekend uitnodigen? Dan hoef je niets te missen…en niets te vragen.’ Je kunt ook overwegen om een eerlijk antwoord te geven en je collega’s laten weten dat je moeite met de vraag hebt. Zeg bijvoorbeeld: ‘Ik ben zulke persoonlijke vragen niet gewend.’ Of: ’Praten jullie altijd zo vrij over privé-dingen? Dat is nieuw voor mij.’

LestBest, het taalbureau van Els Verplanke, is gevestigd in Utrecht. Meer informatie: www.lestbest.nl