In de hieronder genoemde publicaties gaat het om een overzicht van verschillende dimensies van het leven van vluchtelingen.
ASHRAF EL-HOJOUJ- KHADDAFI’S ZONDEBOK
Ter dood veroordeeld voor een misdaad die ik niet heb begaan.
Amsterdam: Meulenhoff. 2010. 205 blz. €18,95
De bijna afgestudeerde Palestijnse arts Ashraf El-Hojouj werd in 1999 in Libië gearresteerd op onterechte beschuldiging van het infecteren van 426 baby’s met het aidsvirus. Na een gruwelijke gevangenisperiode en drie terdoodveroordelingen mocht hij onder invloed van internationale druk in 2007 naar Nederland vertrekken.Samen met Bulgaarse verpleegsters werd hij als ruilobject gebruikt in de Lockerbie-zaak. Nu is zijn verhaal uitgegeven. In zeer toegankelijke taal worden zijn detentie en het grimmige gevangenisleven beschreven. ‘Ik was het aan de waarheid verplicht om in leven te blijven. (..) Hoe lang wacht ik al op gerechtigheid? Jarenlang. Wachten doodt het hart. Vrijheid is dat je niet meer hoeft te wachten, nooit meer, nergens op, op wie dan ook. (..) Hoop is het laatste wat sterft.' El-Hojouj werd na diplomatieke druk vrijgelaten en studeert nu in Nederland met steun van het UAF. Bestel het boek bij de uitgeverij of bekijk de reportage 'Het leven van Ashraf' die EenVandaag in 2008 maakte, een half jaar na de vrijlating van Ashraf El-Hojouj. U kunt dit boek ook winnen als u meedoet aan onze Boekenweekactie.
IBRAHIM SELMAN- LAATSTE VLAM
Amsterdam: J.M.Meulenhoff. 2010. 252 blz. € 18,95
De Koerdische auteur en oud-UAF-client Ibrahim Selman publiceerde in Nederland diverse romans en veel artikelen. In zijn meest recente roman staat een ouder echtpaar centraal. De vrouw wordt na 22 jaar nogal plomp verlaten door de bijna zeventigjarige Robert, die evenwel geen bevrediging vindt bij zijn nieuwe, zeer tijdelijke vlam. De vrouw lijdt aan de herinneringen aan haar vader, echtgenoot en geliefde. Zij ‘heeft geen zin meer in dit leven met deze mannenestafette, dit martelkwartet.(..) Wat overblijft, is verlatenheid.’
ACHMED AL MALIK- MET SAFAA KOMT DE REGEN
Breda: Uitgeverij De Geus. 2010. 320 blz.
De Soedanese schrijver Al Malik vluchtte aan het eind van de jaren 90 naar Nederland. Zijn eerste novelle werd in beslag genomen vanwege kritiek op het regime. Zijn romans zijn uitgegeven in Soedan, Egypte, Syrië en Libanon. Onlangs debuteerde hij in Nederland. De roman speelt In een klein dorpje in het noorden van Soedan waar de man opduikt die het land decennia als dictator heeft geregeerd. Het huis waar hij is opgegroeid is ten prooi gevallen aan de oprukkende woestijn. Verloren in zichzelf, op de rand van geheugenverlies, dwaalt hij rond. Steeds meer doden beginnen hun opwachting te maken in zijn geheugen. Bedroefd en eenzaam zoekt hij bewijzen voor zaken die hij vergeten is. Veel mensen joeg hij tegen zich in het harnas en uiteindelijk leek de jonge studente Safaa zijn enige vertrouweling. Hij stelde haar aan als minister van Sociale Zaken en vroeg haar meerdere malen ten huwelijk. Toen verdween zij spoorloos.
DE TOLK. MIJN VERHAAL VAN DARFUR
Amsterdam: Uitgeverij Arena. 2008. 219 blz.
Daoud Hari is een herdersjongen uit Darfur, die ondanks een beperkte talenkennis als tolk voor internationale media en hulporganisaties aan de slag gaat. Het authentieke verhaal is een aangrijpend relaas waarin overleven onder extreme omstandigheden centraal staat. Het leven in Darfur is chaotisch, de armoede is groot en de gevechten zijn hevig. Het strijdtoneel in de woestijn wordt bevolkt door regeringssoldaten uit Soedan, rebellen uit Tsjaad, rebellen uit Darfur, Janjaweed (Arabische milities) en rebellen uit Darfur die voor de regering werken. In de grensstreek vecht iedereen met iedereen.
Douad Hari wordt samen met een Amerikaanse journalist en een chauffeur gevangen genomen en gemarteld. In dit boek vertelt hij zonder franje hoe hij zijn detentie overleeft. Zijn verhaal geeft aan hoe de lokale bevolking probeert te overleven en onder welke omstandigheden media en hulporganisaties moeten opereren. Hari is uiteindelijk zijn land ontvlucht. Hij kreeg asiel in de Verenigde Staten en wil nu iedereen vertellen welke gruweldaden zich ook vandaag nog in Darfur voltrekken. Kosten: € 18,95 (excl. verzendkosten).
Vertaald uit het Engels. (2008)
ISBN: 978 90 6974 970 9
Bestel direct
DAVE EGGERS, WAT IS DE WAT.
De autobiografie van Valentino Achak Deng.
Vert. uit Engels. (2006)
[Amsterdam:] Uitgeverij Rothschild & Bach. 2007. 463 blz.
Indrukwekkende roman, ontroerend, macaber, meeslepend. Veel informatie over problemen waarmee vluchtelingen geconfronteerd worden: geweld, executies en andere oorlogservaringen, slavernij, honger, uitputting, dood, leven in vluchtelingen-kampen en als vluchteling in de Verenigde Staten. Het centrale thema is overleven. De stijl is helder, toegankelijk en overtuigend. De beschrijvingen blijven realistisch hoe gruwelijk de realiteit ook is. Tegenover alle ontberingen staan ook voorbeelden van menselijkheid, liefde en opoffering.
’Zuid-Soedan behoort tot geen enkele wereld. Soedan is een verhaal apart, ik kan niets bedenken waarmee ik het kan vergelijken. (..) Je kunt honderden kilometers reizen zonder één vervoermiddel te zien, van welke aard dan ook. Het aantal verharde wegen is op de vingers van één hand te tellen. (..) Je kunt het hele land van oost naar west overvliegen zonder een woning te passeren die van iets anders is gemaakt dan stro en leem.’.De rest van de wereld bestaat niet, jaren evenmin (hoogstens seizoenen) en veelvuldig van naam wisselen is noodzakelijk om te overleven.‘ Gruwelijke situaties beheersen grote delen van de verhalen. Buitenlandse hulpverleners worden raak getypeerd. De culture shock als gevolg van het nieuwe leven in Amerika wordt door veel voorbeelden geïllustreerd. ‘Mijn hele eerste jaar in Amerika stond ik op voet van oorlog met mijn maag.’ De kennismaking met flats, tampons, de thermostaat en de eerste foto ontbreken niet.
ANDRE ACIMAN, VALSE PAPIEREN.
Verhalen en beschouwingen over ballingschap en herinnering
Vert. uit Engels. (2000)
Amsterdam: Uitgeverij Anthos. 2003. 187 blz.
In veertien uiteenlopende teksten analyseert de joods-Egyptisch-Amerikaanse schrijver Aciman ballingschap en het denken daarover.
‘Een balling is niet gewoon iemand die zijn vaderland verloren heeft, het is iemand die geen nieuw vaderland kan vinden, die zich er geen zou kunnen voorstellen.’
‘Denken doe je achteraf, niet van tevoren en zeker niet tijdens.’
FATOU DIOME, DE GOLVEN VAN DE OCEAAN.
Vert. uit Frans. (2003)
Amsterdam: Uitgeverij Sirene. 2004. 216 blz.
Aansprekende, beeldende roman over migratie, Afrika en Europa, voetbal en mogelijkheden om waardig te (over-)leven.’Iedere kruimel leven dient bij te dragen aan het verwerven van waardigheid.’
Over verschillen tussen Afrikaans en Europees leven: ‘Overal loopt men, maar nooit naar dezelfde horizon. In Afrika volgde ik het spoor van het lot, gebaseerd op toeval
en eindeloze hoop. In Europa loop ik door de lange tunnel van prestaties, die naar een duidelijk omlijnd doel leidt. Hier geen toeval, iedere pas voert naar een verwacht resultaat; de mate van hoop is afhankelijk van de strijdbaarheid. ‘
Over het beeld van Europa: ‘de plek waar foetussen al een bankrekening hebben en baby’s carrièreplannen. ‘
Over migratie: ‘Onderweg sterf je alleen, maar wie aan een avontuur begint doet dat vaak voor anderen. (..)Ik zoek mijn land daar waar men de waarde die mijn wezen toevoegt, weet te schatten zonder mijn verschillende lagen los te weken van elkaar.’
JEF VAN GOOL en NIEK VAN DER WOLFF (red), DE VREEMDELING.
Een bloemlezing uit de wereldliteratuur.
Rotterdam: Uitgeverij Lemniscaat. 2003. 287 blz.
‘Een vreemdeling is een vriend die je nog niet kent.’ Met dit Ierse spreekwoord
opent deze bloemlezing een breed overzicht van 47 korte (fragmenten van) teksten
uit de wereldliteratuur en de Nederlandse letteren. Zowel poëzie als proza komen aan bod. Tot de gebloemleesden behoren Franz Kafka, Albert Camus en J.M.Coetzee. Ook Annie M.G.Schmidt, Thomas Acda en Maarten Toonder ontbreken niet.